Opeens Had Ik Het ... over treinen en ander openbaar vervoer, sinds 2003


Forumoverzicht  • Verhalen, reportages en meer  • Reisverhalen en (Foto-)Reportages
   
Registreren
 
 
 

Opeens Had Ik Het ... over treinen en ander openbaar vervoer, sinds 2003

RailAway met Roberta: De Pannekoektrein

Bijzondere bijdragen over het openbaar vervoer in Nederland of in het buitenland

Plaats een reactie

Bericht RailAway met Roberta: De Pannekoektrein door Roberta » wo 16 maart 2016 00:53

Een korte introductie en een stukje geschiedenis.

Hou je van pannekoeken? Hou je ook van treinen? En ken je de Pannekoektrein? Nee, dan mis je één van de leukste attractie’s van Friesland. Het is gevestigd in het oude station van Marrum, maar voordat ik je hier meer over vertel breng ik je eerst terug in de geschiedenis.
Het is 1899 en de Noord Friesche Lokaal Spoorwegmaatschappij, kort NFLS, wordt opgericht. De grondleggers van de NFLS wil het gebied noordelijk van de spoorlijn Harlingen – Leeuwarden – Groningen – Nieuweschans ontsluiten. Friesland was toen een rijke streek met veel aardappelen en uienteelt. Deze producten waren hard nodig in “de Oost” en hoewel het platteland dun bevolkt is vindt men er ook wat lichte industrie. Bovendien is er de wens bij de bevolking om de markten in Franeker en Leeuwarden te bezoeken en de oprichters van de NFLS verwachten ook veel van de aansluiting op de veerboten in Harlingen en Holwerd.
In 1902 heeft de NFLS twee spoorlijnen voltooid. Beide vertrekken uit Leeuwarden naar Stiens: waarna de ene lijn naar het oosten aftakt in de richting Marrum – Holwerd – Ternaard – Dokkum en Anjum, de andere spoorlijn takt af naar het westen en gaat naar St. Anna Parochie, Minnertsga, en Tzummarum om daar te splitsen in een tak naar Franeker en Harlingen. De spoorlijn naar het oosten werd het “Dokkumer Lokaaltje” genoemd. Misschien kent u het nog? In ieder geval mijn opa zong er altijd een liedje over.

Afbeelding

Op dit kaartje staan de spoorlijnen van de NFLS. Vanuit Leeuwarden lopen beide lijnen naar Stiens. De oostelijke tak gaat naar Marrum, Holwerd en Dokkum naar Anjum. Dit lijntje is ook bekend als het “Dokkumer Lokaaltje”. De westelijke tak gaat naar Tzummarum, waar het splits naar Franeker en Harlingen. De spoorlijn van Harlingen naar Leeuwarden via Dronrijp en verder naar Groningen bestaat nog steeds.

Tot zo’n beetje de jaren twintig gaat het aardig goed met de NFLS. Personenvervoer blijft in de dunbevolkte streek achter, mede ook door de concurrentie met de trams van de NTM, maar het goederenvervoer doet het goed. De winsten zijn magertjes, maar men blijft uit de schulden en men heeft ook geen achterstallig onderhoud. Toch de crisis slaat hard toe en in 1935 wordt de NFLS genaast (onteigend) door de Staat en gaat de exploitatie over naar de Nederlandsche Spoorwegen. In 1935 stopt het personenvervoer op de westelijke tak, in 1936 op de oostelijke tak. De NS blijft wel met goederentreinen rijden omdat het goederenvervoer nog voldoende opbrengt. Om benzine te besparen herstelt de Duitse bezetter het personenvervoer in 1940 maar heft deze ook in 1940 weer op. De spoorlijn loopt vlak langs “Flugplatz Leeuwarden” dat de Luftwaffe flink aan het uitbreiden is. En deze zit niet te wachten op spiedende ogen vanuit de trein.

Afbeelding

Station Stiens, 1914, binnenkomst der trein. Lokaal stationnetje met luifel voor de wachtende passagiers. Dat is toch wel een ongekende luxe.

Na de oorlog bloeit de lijn nog even op tot de vijftiger jaren, maar na de wederopbouw van Nederland gaat het langzaam maar zeker bergafwaarts met de spoorlijnen van de NFLS. We spreken dan alleen nog maar over goederenvervoer, de personentreinen keren definitief niet meer terug. Gek genoeg is er geen exacte datum te geven dat de spoorlijn opgeheven wordt. Eind zestiger jaren stopt de NS met reguliere goederentreinen. In de rest van Nederland betekend dit dat de trein stopt met rijden en dat het baanvak verlaten wordt, enige jaren later gevolgd door sloop. Doch niet in Friesland. Het baanvak blijft liggen, en de NS biedt aan om op contractbasis te blijven rijden. Voor wie genoeg aanbiedt zet de NS facultatieve goederentrein in.

Afbeelding

In de zeventiger jaren zet de NS alleen nog maar facultatieve goederentreinen in. Door het gebrek aan aanbod verdwijnen ondertussen steeds meer stukjes van het NFLS spoorwegnet. De vrachtwagen wint steeds meer terrein. Het opkomende gras voorspelt ook weinig goeds.

Dat betreft hoofdzakelijk het vervoer van aardappelen en uien. Echter, door het afnemende aanbod wordt zowel de westelijke tak als de oostelijke tak steeds dichter tot aan Stiens ingekort. Ergens in 1975, de datum wordt betwist bij treinliefhebbers, rijdt hier de laatste trein en alleen het stukje tussen Leeuwarden en Stiens blijft over. Als laatste test de firma Talbot in 1997 hier haar nieuwe Talent treinstel uit maar in 2006 wordt het spoor tussen Leeuwarden en Stiens gesloopt. Nog éénmaal weet de spoorlijn van de NFLS de landelijke dagbladen te halen als er op de spoorwegbedding tussen Leeuwarden en Stiens nieuwe kilometerpaaltjes worden geplaatst. In het verre Utrecht had men vergeten dat de spoorlijn gesloopt was.


Sterft de NFLS een stille dood?

Daar op is een wisselend antwoord te geven. Vooral westelijk van Tzummarum zijn veel stationnetjes gesloopt en is de spoorwegbedding slachtoffer geworden van de boeren, die de bedding omploegden en toevoegde aan hun akkers. Ten westen en noorden van Tzummarum is de situatie beter. Hele stukken spoorwegbedding worden door boeren gebruikt om naar hun akkers te rijden, of zijn verbouwd tot voetpad of fietspad. Menig spoorwegbruggetje heeft het daardoor ook overleefd, al was het alleen maar het landhoofd. De stationnetjes werden gekocht door particulieren of bedrijven. Sommige zijn liefdevol gerestaureerd, andere zijn compleet aan het zicht verdwenen doordat ze zijn ingebouwd tussen of in fabrieksloodsen. Ondertussen is de Stichting Noord Friesche Lokaal Spoorwegmaatschappij opgericht die zich ten doel stelt om zoveel mogelijk van de NFLS te bewaren. Zij bepleit de restauratie van oude stations, documenteert zoveel als mogelijk is de geschiedenis van de NFLS en overweegt zelfs om een gedeelte van de oude spoorlijn weer op te bouwen en daarop railfietsen te laten rijden. Daar gaan we vast meer van horen.

Afbeelding

Station Tzummarum aan de westelijke tak van de NFLS wordt door de huidige eigenaresse prachtig gerestaureerd. Enige jaren terug vreesde men nog dat het pand gesloopt zou worden.

Afbeelding

Met station Minnertsga gaat het minder goed. Het station staat er nog, maar grote delen zijn onherkenbaar verbouwd, en soms zelfs helemaal verdwenen achter industrieloodsen.

Afbeelding

Stukjes spoordijk zijn in gebruik als voetpad of fietspad. Daardoor overleven sommige bruggetjes van de NFLS het ook nog. Dit exemplaar staat net buiten Vrouwbuurtstermolen. Het houten bruggetje is nieuw, maar de landhoofden zijn nog uit 1902.


De Pannekoektrein.

Je hebt nou wel trek, zeker? Station Marrum, correct eigenlijk Marrum-Westernijkerk, werd in 1901 geopend aan de oostelijke tak van de NFLS. In december 1940 sloot het haar deuren, maar toch overleefde het station menig roerige tijden. In 2003 wordt het station ingrijpend gerestaureerd in opdracht van de gemeente Ferwerderadeel waarbij het oorspronkelijke Jugendstil exterieur weer hersteld is. Ondertussen neemt Klaas Smit het pand over van de gemeente Ferwerderadeel en hij verzamelt allerlei treinspulletjes die een plaatsje vinden in het oude station. Houdt hier de verzamelwoede van Klaas op? Nee hoor, het moest weer een echt station worden. Buiten verschenen er perrons, daarlangs moest natuurlijk een spoor komen. Wordt eerst één en ander aangevuld met typische perron meubilair, daarna wordt al snel de trein zelf gemist. Op 21 juli 2013 verschijnt er een grote dieplader met daarop een echte stoomlocomotief, overgenomen van een Duits spoorwegmuseum uit Dieringshausen. De locomotief wordt omgedoopt tot M.IJ.S.M. nummer 21 (Marrummer IJzeren Spoorweg Maatschappij, 21 is de dag waarop de locomotief arriveerde). Ondertussen ontdekt men de huisstijl kleuren van de NFLS en wordt de locomotief in die specifieke kleuren geschilderd. De locomotief krijgt nog gezelschap van twee personenrijtuigen en een goederenwagon. Officieel wordt de Pannekoektrein niet geopend, maar nadat de vrijwilligers hun werk gestopt hebben gaat de Pannekoektrein op 16 oktober 2015 van start.

Afbeelding

Station Marrum is prachtig gerestaureerd. Let ook op de borden “2e KLASSE” en “3e KLASSE”. Op het perron is meer te zien, maar dat viel buiten het bereik van mijn kamera.

Afbeelding

Zou toch mooi zijn als de locomotief echt zou rijden? Maar dan moet er nog veel gebeuren aan de locomotief zelf, en het nodige spoor ontbreekt helaas.


Lekker smullen.

Als je de Pannekoektrein bezoekt kan je de auto het beste parkeren aan de N357 voor het station. De N357 is de weg van Leeuwarden naar Holwerd, en ligt voor de meeste toeristen heel tactisch aan de weg naar de veerpont uit Ameland. Dan loop je naar de hoofdingang van het station, waarbij je alvast het prachtig gerestaureerde gebouw en de locomotief kan bewonderen. Na de hoofdingang vind je aan je linkerhand de wachtkamer en een souvenirwinkeltje. Alles opgeknapt in de oorspronkelijke stijl van het station. Voor je is het loket, waar je een kaartje moet halen. Met dit kaartje krijg je toegang tot het perron, én de trein. De conductrice houdt de deur voor je open en nu kan je plaats nemen in één van de twee prachtig opgeknapte coupé rijtuigen. Helaas zijn de oorspronkelijk rijtuigen van de NFLS er niet meer, maar beide Duitse rijtuigen ademen helemaal de sfeer van de meeste lokaal personentreinen uit de jaren twintig en dertig. Aan het tafeltje word je kaartje geknipt, en daarna maak je een keuze uit de menukaart. Die is zo ruim, dat ik daar even de tijd voor nodig had. Neem tijdens het wachten gerust de details van de wagons in je op. Zelfs in het bestek is het spoorthema terug te vinden. En de wagons zijn niet gestut, net als een echte treinwagon wiebelt de wagen een beetje als er iemand in- of uitstapt.

Afbeelding

De coupérijtuigen zijn van binnen prachtig opgeknapt. Neem tijdens het wachten de tijd om de details in je op te nemen. De gekozen kleuren komen zoveel mogelijk overeen met de kleuren van de NFLS.

Afbeelding

Zeer uitgebreide menukaart geheel in stijl. Links in de oliekan zit stroop.

Afbeelding

Pannekoek met ananas. Sorry dat ik alvast een stukje heb aangesneden… Tafelaccesoires zijn geheel in stijl, de mok is ook verkrijgbaar in de souvenirwinkel. Kan je thuis nog even nagenieten.

De keuken zelf is in het station, via het raampje in de trein komt al het lekkers binnen en wordt van daaruit geserveerd. Na het eten verlaat je het station via het loket, waar je de rekening kan betalen. Mocht je iets te zwaar getafeld hebben, het toilet is gesitueerd in de goederenwagon aan de andere kant van het station. Langs het perron is er nog ruimte genoeg. De eigenaar heeft nog de wens om hier een slaapwagen te plaatsen, en dat als bed & breakfast aan te bieden aan reizigers die onderweg zijn naar Ameland, of die gewoon van de omgeving genieten. Onze pannekoeken hadden iets warmer gekund, maar eerlijkheidshalve moet ik ook bekennen dat we behoorlijk lang met de conductrice gepraat hebben over de trein voordat we gingen eten (en buiten stond een straffe oostenwind bij -2). Maar alles bij elkaar is het zo’n bijzondere locatie dat je zeker eens moet gaan kijken (ook al hou je niet van pannekoeken).

Afbeelding

De opgeknapte rijtuigen zijn niet gestut, en net als een echte trein wiebelen ze een beetje als er iemand instapt.

Afbeelding

Het toilet is gevestigd in een oude goederenwagon. Het is een oude “geelbander”, kan iemand mij uitleggen wat dat is?


Nuttige adressen:

Stichting Noord Friesche Lokaal Spoorwegmaatschappij
Statutair gevestigd in Marrum
p/a Vleesmarkt 7
9101 MH Dokkum
Telefoon: 06 – 53763125
e-Mail: nfls@gra-cv.com
Website: http://www.nfls.eu


De Pannekoektrein
Perron 1, station Marrum
Stasjonswei 24
9073 GJ Marrum
Telefoon: 0518 – 411750
e-Mail: info@depannekoektrein.nl
Website: http://www.depannekoektrein.nl
Geopend: vrijdag 17:00 – 21:00, zaterdag en zondag 12:00 – 21:00

Avatar gebruiker
Roberta
Berichten: 1590
Geregistreerd: ma 16 nov 2009 21:01
Woonplaats: Zeist
Heeft Bedankt: 7 keer
Ontvangen Bedankjes: 19 keer
Bericht Re: RailAway met Roberta: De Pannekoektrein door Roberta » wo 16 maart 2016 01:00

Donders, ik vergeet helemaal het treinkaartje ;)

Afbeelding

Avatar gebruiker
Roberta
Berichten: 1590
Geregistreerd: ma 16 nov 2009 21:01
Woonplaats: Zeist
Heeft Bedankt: 7 keer
Ontvangen Bedankjes: 19 keer
Bericht Re: RailAway met Roberta: De Pannekoektrein door Tita_NL » za 19 maart 2016 21:26

Roberta schreef:Het toilet is gevestigd in een oude goederenwagon. Het is een oude “geelbander”, kan iemand mij uitleggen wat dat is?


Volgens Nico Spilt wil dit zeggen dat het een wagon van "Van Gend en Loos" was .

http://www.nicospilt.com/index_gendenloos.htm

Tita_NL
Berichten: 146
Geregistreerd: do 14 apr 2011 12:12
Woonplaats: Roosendaal
Heeft Bedankt: 1 keer
Ontvangen Bedankjes: 2 keer
Bericht Re: RailAway met Roberta: De Pannekoektrein door groningen » za 19 maart 2016 21:28

Is Marco van Basten al uitgenodigd?
5 - 10 - 20 - 50 - 100 - 200 - 500

groningen
Berichten: 5483
Geregistreerd: zo 08 nov 2009 23:17
Woonplaats: Groningen
Ontvangen Bedankjes: 10 keer
Bericht Re: RailAway met Roberta: De Pannekoektrein door Roberta » za 19 maart 2016 23:10

Tita_NL schreef:
Roberta schreef:Het toilet is gevestigd in een oude goederenwagon. Het is een oude “geelbander”, kan iemand mij uitleggen wat dat is?


Volgens Nico Spilt wil dit zeggen dat het een wagon van "Van Gend en Loos" was .

http://www.nicospilt.com/index_gendenloos.htm

Bedankt, dan is dat raadseltje ook opgelost.

Avatar gebruiker
Roberta
Berichten: 1590
Geregistreerd: ma 16 nov 2009 21:01
Woonplaats: Zeist
Heeft Bedankt: 7 keer
Ontvangen Bedankjes: 19 keer
Bericht Re: RailAway met Roberta: De Pannekoektrein door eelkevd » ma 21 maart 2016 15:47

Mooi verslag!

In 2009 ben ik met een NVBS excursie mee geweest en heb veel van de stationnetjes gezien en vooral in Stiens is nog veel te vinden van deze lijn.

eelkevd
Berichten: 2445
Geregistreerd: za 26 aug 2006 11:43
Woonplaats: Best
Heeft Bedankt: 10 keer
Ontvangen Bedankjes: 16 keer
Bericht Re: RailAway met Roberta: De Pannekoektrein door Fendoor » zo 22 mei 2016 00:22

Ik was in Sneek naar Het Modelspoor Museum geweest en na het lezen van deze topic moest ik natuurlijk pannenkoek eten.
Ik heb me prima vermaakt, alles in de stijl van toen en trein, personeel in kledij, De Dienstregeling (menu), de Olie kannetjes voor de stroop en de heerlijke pannenkoek.
Bij het loket raakte ik aan de praat met een medewerker en die vertelde dat er plannen zijn voor een slaapwagon voor een B+B
Ik ben niet gauw van "Dat-moet-je-meemaken" maar; ben je de buurt dan moet je het doen.
Roberta bedankt voor de tip
Febdoor

Fendoor
Berichten: 6
Geregistreerd: vr 25 nov 2011 00:27
 

Plaats een reactie

Keer terug naar Reisverhalen en (Foto-)Reportages

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers. en 1 gast


cron